Ga direct naar: inhoud, subnavigatie, service menu, zoeken

Druggebruik en gezondheid

Druggebruik en afhankelijkheid van drugs

Binnen het thema 'druggebruik en gezondheid' bestaat er onderscheid tussen druggebruik en afhankelijkheid van drugs. Dit onderscheid wordt bijvoorbeeld gehanteerd in het Nationaal Kompas Volksgezondheid (zie links onderaan deze pagina). Bij druggebruik gaat het om het gebruik van drugs als een vorm van gedrag dat invloed heeft op de gezondheid. Bij afhankelijkheid van drugs (drugsverslaving) gaat het om geestelijke en/of lichamelijke afhankelijkheid waarbij de betrokkene de controle over het gebruik van het middel heeft verloren of waarbij sprake is van tolerantie of onthoudingsverschijnselen wanneer iemand stopt met het gebruik. Hierbij treden grote risico's op voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid.

Achtergrond en gegevensbronnen

Druggebruik algemene bevolking en scholieren

Gegevens over druggebruik uit vragenlijsten onder de algemene bevolking en onder scholieren

De twee meest gangbare onderzoeken om gegevens over druggebruik te verzamelen zijn:

vragenlijsten onder de algemene bevolking (Nationaal Prevalentie Onderzoek van het IVO (Instituut voor Onderzoek naar Leefwijzen en Verslaving));
vragenlijsten onder scholieren (Peilstationsonderzoek scholieren en de Health Behaviour in School-Aged Children (HBSC)-studie van het Trimbos-instituut).

Beide geven zicht op de omvang van het gebruik en risicogroepen en ontwikkelingen hierin (trends). Beide methoden kennen voor- en nadelen. In enquêtes onder de algemene bevolking is de respons doorgaans relatief laag, wat de kans op selectieve nonrespons vergroot. Specifieke groepen als zwerfjongeren, regelmatige koffieshopbezoekers en heroïneverslaafden worden met vragenlijsten onder de algemene bevolking onvoldoende bereikt. Het gebruik onder deze groepen en het probleemgebruik van harddrugs moeten daarom via andere methoden in kaart worden gebracht. Bij schoolenquêtes is het bereik groter, maar mist men de frequente spijbelaars, zieken en drop-outs (Van Laar et al., 2010). Voor een overzicht van nationale en internationale gegevensbronnen over object_document_1 gegevensbronnen druggebruik algemene bevolking en scholieren.

Nationaal Kompas Volksgezondheid onderwerp druggebruik: url Nationaal Kompas druggebruik

Gegevens over drugsverslaving

Vooral uit epidemiologisch bevolkingsonderzoek en zorgregistraties

Bevolkingsonderzoeken naar het vóórkomen (prevalentie) van verslavingsproblematiek zijn schaars. Als ze al verricht worden, gebeurt dit bovendien niet met vaste regelmaat. Daardoor is het nauwelijks mogelijk iets te zeggen over trends op bevolkingsniveau. Een probleem met bevolkingsonderzoek is bovendien dat verslaafden moeilijk bereikt worden. Ze reageren niet op enquêtes, zijn niet thuis, zwerven op straat enzovoort. Ze zijn dus sterk ondervertegenwoordigd in dit type onderzoek.

Om een completer beeld te schetsen van de omvang van verslavingsproblematiek, worden daarom ook gegevens van zorgregistraties gebruikt. Op basis daarvan kan inzicht verkregen worden in het verloop van de zorgvraag in de tijd. Bovendien kunnen cijfers over het aantal problematische harddruggebruikers dat staat ingeschreven bij een instelling voor verslavingszorg worden gebruikt om een schatting te maken van het totaal aantal problematische harddruggebruikers.

object_document_1 Informatie over gegevensbronnen afhankelijkheid van drugs

Nationaal Kompas Volksgezondheid onderwerp drugsafhankelijkheid: url Nationaal Kompas afhankelijkheid van drugs en andere middelen

Naar boven

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Benschop A, Nabben T, Korf D.Antenne 2008: trends in alcohol, tabak en drugs bij jonge Amsterdammers. Amsterdam: Rozenberg Publishers, 2009.
Bijl RV, Zessen G van, Ravelli A, Rijk C de, Langendoen Y.Psychiatrische morbiditeit onder volwassenen in Nederland: het NEMESIS-onderzoek. I. Doelstellingen, opzet en methoden. Ned Tijdschr Geneeskd 1997b; 141: 2448-52.
Bijl RV, Zessen G van, Ravelli A.Psychiatrische morbiditeit onder volwassenen in Nederland: het NEMESIS-onderzoek. II. Prevalentie van psychiatrische stoornissen. Ned Tijdschr Geneeskd 1997a; 141: 2453-60.
Cruts AAN, Laar MW van.Aantal problematische harddrugsgebruikers in Nederland. Utrecht: Trimbos instituut, 2010.
Currie C, Gabhainn SN, Godeau E, Roberts C, Smith R, Currie (red.) D.Inequalities in young people's health. HBSC International report from the 2005/2006 survey. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe, 2008.
Dekkers C, Grund JP, Dijk A van.Uitgaan en genotmiddelengebruik in Den Haag: gegevens over 2008-2009 uit een Internet-survey onderzoek. Epidemiologisch Bulletin, 2010; 4(45): 12-22.
Dorsselaer S van, Looze M de, Vermeulen-Smit E, Roos S de, Verdurmen J, Bogt T ter, et al. HBSC 2009: gezondheid, welzijn en opvoeding van jongeren in Nederland. Utrecht: Trimbos-instituut. Utrecht: Trimbos-instituut,2010.
Dorsselaer S van, Zeijl E, Eeckhout S van den, Bogt T ter, Vollebergh W.HBSC 2005. Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland. Utrecht: Trimbos-instituut, 2007.
EMCDDA, European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction.Statistical bulletin 2010. Lisbon: EMCDDA, 2010b.
EMCDDA, European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction.Drugs in Beeld. Drugspreventie op scholen in de EU. 2002.
EMCDDA, European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction.Annual report 2010: the state of the drugs problem in Europe. Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2010a.
Graaf R de, Have M ten, Dorsselaer S.De psychische gezondheid van de Nederlandse bevolking: NEMESIS-2: opzet en eerste resultaten. Utrecht: Trimbos-instituut, 2010.
Hibell B, Guttormsson U, Ahlström S, Balakireva O, Bjarnason T, Kokkevi A. The 2007 ESPAD Report - Substance Use Among Students in 35 European Countries. Stockholm: The Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN),2009.
Laar MW van, Cruts AAN, Ooyen-Houben MMJ van, Meijer RF, Croes EA, Brunt T, et al. Nationale Drug Monitor. Jaarbericht 2010. Trimbos-instituut, Utrecht,2011.
Laar MW van, Cruts AAN, Oyen-Houben MMJ van, Meijer RF, Brunt T.Nationale Drug Monitor. Jaarbericht 2009. Utrecht: Trimbos-instituut, 2010.
Monshouwer K, Verdurmen J, Dorsselaer S van, Smit E, Gorter A, Vollebergh W.Jeugd en riskant gedrag 2007. Kerngegevens uit het peilstationsonderzoek scholieren. Roken, drinken, drugsgebruik en gokken onder scholieren vanaf tien jaar. Utrecht: Trimbos-instituut, 2008.
Nabben T, Benschop A, Korf D.Antenne 2009: trends in alcohol, tabak en drugs bij jonge Amsterdammers. Amsterdam: Rozenberg Publishers, 2010.
Rodenburg G, Spijkerman R, Eijnden R van den, Mheen D van de.Nationaal prevalentie onderzoek middelengebruik 2005. Rotterdam: IVO, 2007.
Rooij AJ van, Schoenmakers TM, Mheen D van de. Nationaal Prevalentie Onderzoek Middelengebruik 2009: De kerncijfers [National Prevalence Study on Substance Use 2009: Core Statistics]. IVO, Rotterdam,2011.