Zorgbalans 2010

PDF Strategische Analyse Informatievoorziening Zorgbalans 2010 (concept van het RIVM)

Doel van de Zorgbalans is monitoring van de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg

Tot 2010 bracht het RIVM eens in de twee jaar de Zorgbalans uit in opdracht van het Ministerie van VWS. Vanaf 2011 zal er twee maal per jaar een update van de gegevens plaatsvinden op de website en zal vierjaarlijks een rapport verschijnen. De volgende publicatiedatum is mei 2014. De hoofdtaak van deze rapportage is een beschrijving te geven van de ontwikkelingen in de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg aan de hand van ongeveer 125 indicatoren. De signalen die deze rapportage oplevert worden door het ministerie van VWS gebruikt als onderbouwing van het strategisch beleid en de jaarlijkse beleidsagenda van het ministerie.

De Zorgbalans gebruikt 68 gegevensbronnen

De gegevens in de Zorgbalans 2010, de derde in de reeks, zijn afkomstig uit 68 gegevensbronnen van 30 verschillende gegevensverzamelaars. Er kunnen verschillende typen gegevensbronnen in de Zorgbalans worden onderscheiden:

1. enquêtes onder burgers, patiënten en hun naasten over hun zorggebruik en ervaringen met zorgverleners, zorginstellingen en zorgverzekeraars;
2. enquêtes onder zorgverleners over hun oordeel over de kwaliteit van de zorg die zij (kunnen) verlenen;
3. registraties van zorgverleners, zorginstellingen en zorgverzekeraars over de verleende zorg en over kenmerken van hun patiënten en cliënten;
4. enquêtes/jaarverslagen van zorginstellingen en zorgverzekeraars over hun inkomsten en uitgaven en over kenmerken van hun personeel;
5. locatiegegevens van zorgverleners en zorginstellingen om de geografische toegankelijkheid in kaart te kunnen brengen.

De typen gegevensbronnen van de Zorgbalans verschillen daarmee aanzienlijk van die van de VTV. In de VTV ligt de focus op de gezondheidstoestand van de bevolking en de factoren die deze beïnvloeden en daarmee op kenmerken van burgers en hun omgevingsfactoren.

Overkoepelende gegevensbronnen

Een aantal gegevensbronnen (databases) hebben een overkoepelend karakter en bestaan zelf weer uit een aantal zelfstandige gegevensbronnen of bestaan uit rapporten of websites die van meerdere gegevensbronnen gebruik maken. Dat is bijvoorbeeld het geval bij een aantal databases van het CBS (CBS Statline, Gezondheid en Zorg in cijfers en Zorgrekeningen, de monitors van het NZa, de databases van de OECD (OECD Health Data en System of Health Accounts), de rapporten en websites van het RIVM (Kosten van Ziekten, Nationaal Kompas en Nationale Atlas Volksgezondheid en de VTV), Trimbos instituut (GGZ in tabellen) en de Begroting en Jaarverslagen van het ministerie van VWS.

Lacunes en trendbreuken in trendgegevens

In de derde editie van de Zorgbalans is een aantal indicatoren afgevallen omdat er door registrerende instellingen geen nieuwe metingen uitgevoerd zijn. Bij een aantal andere indicatoren is sprake van een methodologische trendbreuk doordat registrerende instanties de afgelopen jaren hun meetmethoden hebben veranderd of correcties hebben uitgevoerd. Een aanzienlijk aantal trendbreuken ontstaat als gevolg van inhoudelijke veranderingen in de zorg, die doorwerken in de omschrijvingen van indicatoren, en als gevolg van beleidsmatige veranderingen in de zorg, waarop registraties nog niet of nog pas gedeeltelijk zijn aangepast.

Knelpunten in de internationale aanlevering van gegevens door verslechtering in de Landelijke Medische Registratie van ziekenhuizen

Bij de aanlevering van Nederlandse gegevens in 2009 aan de OECD voor de indicatoren voor de kwaliteit en veiligheid van zorg bleken verschillende knelpunten in de informatievoorziening te bestaan die terug te voeren zijn op registratieproblemen in Nederland. Dat betreft vooral de voortdurend verdere achteruitgang in kwaliteit en deelname van de Landelijke Medische Registratie (LMR), waardoor geen gegevens over medische complicaties, vermijdbare ziekenhuisopnamen en heropnames in verband met psychische aandoeningen konden worden aangeleverd. Bij enkele van deze indicatoren heeft Nederland de grootste achterstand in aangeleverde gegevens van een rij van 20 tot 25 westerse landen, andere kunnen helemaal niet geleverd worden.

Toenemende gegevensbehoefte

Naast bovenstaand knelpunt beschrijft de Zorgbalans nog andere informatiewensen voor de toekomst. Op een aantal onderdelen is onvoldoende informatie beschikbaar. Die nieuwe informatiewensen betreffen vooral de kwaliteit van palliatieve zorg, geestelijke gezondheidszorg, ketenzorg en preventie in de zorg. Op een aantal onderdelen zijn verdiepende analyses wenselijk, zoals naar de verschillen in klantervaringen in de zorg tussen bevolkingsgroepen en naar de relatie tussen arbeidsproductiviteit en kwaliteit in verschillende zorgsectoren.

Overzicht door de Zorgbalans gebruikte gegevensbronnen (die zijn opgenomen op Zorggegevens.nl)